H. P. GRICE E J. L. SPERANZA: LA CONVERSAZIONE -- I VERBALI: I
Catalogue
Raisonné of J. L. Speranza’s Publications – H. P. Grice e J. L. Speranza: La
Conversazione – I Verbali: I
Verbali: Iccio
GRICEVS:
Icci—an ICCIVSne sit? an vero ICCIVS, ut nemo dubitet quin sis ex gente Romana
et non ex sola taberna Oraziana? ICCIVS: Scribe quod vis, dum
“certificatum” mihi detur: philosophus sum. Quid refert utrum geminetur C, an
geminetur otium? GRICEVS: Refert, mi ICCI: Horatius te in carmine ipso ICCIVM
vocat; et nomen est secundae declinationis, nominativus ICCIVS, genitivus
ICCIĪ, vocativus ICCĪ. Porticus amat casus rectos. ICCIVS: Optime: ergo in
porticu ICCIVS ero (ut Stoici me agnoscant), apud Orazium ICCĪ (ut rideat), et
in negotiis—si Panætium quaero—“Iccio” tantum, ne quis me ad bellum Arabicum
rapiat. Iccio (a. u. c. DCCXXV). Dicta. Roma.
Verbali :
Ierace
GRICEVVS:
Ierace, de tuo ipso nomine dubito: Latine scribendumne est IERAX (ut avis), an
potius HIERAX, ne Graeci nos putent sine spiritu? IERACE: Ego quidem avem non
me esse scio—quamquam, si testimonium meum “philosophum” me facit, cur non et
“accipitrem” me faciat? Unum sigillum, duo
animalia. GRICEVVS: Ciceroni placebit: “testimonium” est indicium, non
essentia. Praeterea, si Graecum ἱέραξ spectes, HIERAX doctius; si Romanum fastidium aspirationis, IERAX
simplicius. IERACE: Ergo ita faciamus: in diplomate HIERAX, in taberna IERAX;
et si quis roget cur, respondebo: “aspiratio est supervacua—nisi cum vinum
hauriendum est.”
Verbali:
Ieroteo
GRICEVS: In
schola Iuliani hodie ambigimus, Ierotee: quomodo te Latine in nominativo
scribamus—HIEROTHEVS, an sine asperitate, IEROTHEVS? Graeci enim omnia fere
aspirant, Romani “h” rudem amant odisse, Itali vero simpliciter abiiciunt.
HIEROTHEVS (ridens): Si mihi H addis, magistri, vereor ne totus “asper” fiam;
si tollis, videbor Italus in toga. Sed quid de diphthongo? “TH” saltem serva,
ne me in “Ieroteum” solum vertas, quasi sim mera nota marginalis. GRICEVS:
Sapienter: Latinitas docta solet HIEROTHEVS (ex Graeco Ἱερόθεος) scribere; Latinitas vero neglegentior facile IEROTHEVS. Utrumque tamen idem fere sonat—et hoc ipsum est iocus: litterae pugnant,
sensus manet. HIEROTHEVS: Ergo faciamus pactum Iulianum: in titulo HIEROTHEVS,
ut grammatici gaudeant; in colloquio IEROTHEVS, ut amici rideant. Nam, sicut de pavimento argenteo Hagiae Sophiae: pulchrum erat ad
credendum—sed non satis rationis erat ad faciendum.
Verbali:
Illuminati
Grice: Caro
Illuminati, ti confesso una cosa che farà sorridere chiunque abbia un po’ di
passione per la musica: per me, “Die Meistersinger von Nürnberg” è quasi come
una fiaba per bambini! Ogni volta che la ascolto, mi sembra di sfogliare un
libro illustrato pieno di personaggi coloriti e morali semplici. Illuminati:
Ah, Grice, permettimi di dissentire con il sorriso: Wagner, di solito così
tragico, qui si diverte a giocare con la leggerezza, è vero, ma le sfumature
ironiche e i rimandi alla tensione tra regola e creatività sono tutto fuorché
infantili! Forse è proprio lì il suo fascino: parlare ai grandi con il
linguaggio dei bambini. Grice: Ecco, vedi perché amo queste conversazioni con
te! Riesci sempre a svelare una profondità inaspettata anche dove io vedevo
solo scherzo e ingenuità. Forse i veri bambini siamo noi filosofi, che
cerchiamo la verità giocando con le interpretazioni. Illuminati: Touché! In
fondo, ogni mito, come ogni buona opera d’arte, nasce dalla capacità di
meravigliarsi. E che cos’è la filosofia se non il prendersi sul serio… ridendo
un po’ di sé stessi? Su questo, caro Grice, siamo davvero in sintonia.
Verbali: Imbriani
Grice: Caro
Imbriani, mi hanno detto che Acri ha scritto un saggio tutto contro di te. Ma
dimmi, qual è il vero motivo? Hai forse rubato la sua penna preferita?
Imbriani: Grice, non posso negare che la penna di Acri fosse tentatrice, ma
credo che il suo saggio sia nato più dalla sua voglia di filosofeggiare che
dalla perdita degli strumenti! In fondo, in Italia, si scrive contro per sport.
Grice: Eh già, Imbriani, qui da noi un attacco filosofico vale più di una
partita a carte. Ma la domanda è: hai risposto al saggio con una poesia oppure
ti sei limitato a offrirgli un caffè? Imbriani: Grice, ho fatto entrambe le
cose! Prima una poesia che nessuno ha capito, poi un caffè così forte che Acri
ha smesso di scrivere contro di me... almeno fino a domani.
Verbali: Ippolito
GRICEVS: Cum apud Corpus
Moderationes in litteris classicis agerem, animadverti Graecos litterae H
tamquam thesauro quodam invidere; Romanos vero eam neglegere: quod hodie etiam
in Italicis apparet, qui—si fieri potest—Romanis ipsis neglegentiores sunt.
HYPPOLITVS:
Facile est litteras dimittere; difficilius est fidem retinere. At tu,
Grice, quasi per iocum in me invehēris: in libello meo, Refutatione omnium
haeresium, haereses prius expono, ut postea refellam.
GRICEVS: Profecto—sed nonnulli
suspicabuntur te haeresibus ipsis paulum indulgere, quandoquidem eas prius
ornate describis et quasi in prima subsellia collocas, orthodoxiam vero
postremo, anhelantem, introducis.
HYPPOLITVS:
Methodus est, non risus. Et quod ad Romanorum “per Iovem!” attinet—iusiurandum
est, non dogma. GRICEVS: Verum; sed etiam implicatura est togata: “per Iovem!”
saepe hoc valet, “nolo dicere quod sentio—tamen vehementer sentio”; ideo
theologi tui id non animadvertunt, Romani autem libenter intellegunt.
Verbali: Irtio
GRICEVS: Salve, Aule Hirtio; audio
te hortulanum esse et Ciceroni quondam scribere—quod est mirum, cum epistulae
omnes, ut herbae nimis tenerae, evanuerint. HIRTIVS: Salve, Grice; epistulae
periisse possunt, sed hortus manet: folia cadunt, ratio conversationalis
manet—et Ciceroni satis erat scire ubi ambularem. GRICEVS: Apud Oxonium Pater
hortum philosophicum in fabula vendidit; quod philosophis vetitum esse dicis.
Sed verbum hortulanus ipse non popularizavit—quasi secta nostra sine nomine
sit, ne a collega salutem accipiat. HIRTIVS: Noli queri:
si nos hortulanos vocant, bene; si non vocant, melius. Nam in horto et in
sermone idem valet: qui minus dicit, plus significat—et qui nimis narrat, quasi
romanum cucurbitam facit ex philosophia.
Verbali:
Isidoro
GRICEVS: Salve, Isidore; mirum mihi
videtur quod, cum dialecticam Oxoniensem quasi ex Atheniensi deducerem, Cynicos
Stoicos Epicureos praeterii, quasi essent hospites quos ad cenam invitas sed
deinde ianuam non aperis. ISIDORVS: Salve,
Grice; ego Cynicus sum, non hospes: si ianuam non aperis, per fenestram
intrabo. Neroni quoque in via dixi quod multi in triclinio tantum susurrant.
GRICEVS: O fortis; ego Oxonii Neroni similem numquam habui, sed habui
examinatores: illi coronam non dabant, sed classim. Tu in via principem
obiurgas; ego in disputatione principium obiurgo, ne me obiurget. ISIDORVS: Ita
est: tu principia, ego principes; uterque tamen eadem lege utitur—dicimus
pauca, significamus multa. Et si quis rogat cur Cynicos praeterieris, responde:
non praeterii; tantum implicavi.
Commenti
Posta un commento